Hiroszima – miasto Feniks

Może to dziwne, ale to ja chciałem przyjechać do Hiroszimy. Asi tu nie ciągnęło. Pewnie też dlatego mi przyszło napisać o tym mieście.

Może to dziwne, ale to właśnie tu w pełni zrozumiałem moja nauczycielkę historii z liceum, która zawsze mówiła, że nie potrafi prowadzić lekcji o Powstaniu Warszawskim, bo za dużo ją to kosztuje nerwów i emocji.

Może to dziwne, ale został tylko jeden niemy świadek – budynek, symbol, pomnik, wspomnienie. Reszta powstała na nowo, na zgliszczach.

Usiadłem na ławce w Parku Pokoju, naprzeciw Genbaku Dōme. Zadzwoniłem do Mamy. Chciałem by była tu ze mną, choćby tylko przez wideorozmowę.

***

Gdyby nie tragiczne wydarzenia z 1945 roku, najprawdopodobniej Hiroszima byłaby tylko jednym z wielu japońskich miast, omijanych przez turystów. Ale historia sprawiła, że Hiroszima stała się miastem symbolem. 6 sierpnia 1945 roku jej losy zmieniły się na zawsze. Bomba atomowa o nazwie „Little Boy” zrzucona na miasto zniszczyła w promieniu 2 kilometrów prawie wszystkie budynki. W wyniku wybuchu zginęło 30% ludności miasta, a drugie tyle zmarło na skutek chorób będących następstwem promieniowana. Japończycy podjęli ogromny trud odbudowy miasta, odtwarzając różne zabytki, takie jak zamek czy ogród Shukkeien. Jednak to Park Pokoju stał się nowym symbolem Hiroszimy, do którego przyjeżdżają turyści z całego świata.

Hiroszima, Park Pokoju, Genbaku Dōme

Park Pokoju to duży obszar zieleni, znajdujący się w miejscu, gdzie przed wojną było polityczne i handlowe centrum miasta. Budynek, znany dziś jako Kopuła Bomby Atomowej (Genbaku Dōme), powstał w 1915 i jest jednym z nielicznych budynków, który przetrwał uderzenie i jedynym, który pozostawiono w takim kształcie w jakim zachował się po 6 sierpnia 1945. W 1996 roku wpisano go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co ostatecznie zakończyło wieloletnie dyskusje na temat tego czy powinien zostać zachowany czy zburzony, bo zwolenników tej drugiej opcji nie brakowało.
Pomiędzy kopułą a Muzeum Pokoju stoi cenotaf w kształcie kamiennego łuku, gdzie rokrocznie odbywają się uroczystości upamiętniające dzień wybuchu. Wewnątrz przechowywany jest spis 220 tysięcy nazwisk wszystkich ofiar.

Hiroszima, Park Pokoju

W Parku co chwilę rozlega się głęboki dźwięk Dzwonu Pokoju. Płonie też Płomień Pokoju, który zostanie wygaszony gdy na świecie zostanie zlikwidowana broń atomowa, co trudno sobie wyobrazić przy dzisiejszej potędze nuklearnej wielu państw. Naszą uwagę zwrócił też pomnik małej dziewczynki z żurawiem. To Sadako, której historia stała się symbolem walki o pokój. Sadako po wybuchu zachorowała na białaczkę, a kiedy jej stan się pogorszył wpadła na pomysł, że jeśli uda jej się przed śmiercią zrobić 1000 żurawi z origami, na świecie na zawsze zapanuje pokój. Lekarze widząc jej ogromne zaangażowanie, ale też brak sił, postanowili pomóc zrealizować jej ostatnie marzenie. Dołączyły się też inne dzieci i tuż przed śmiercią udało się skompletować tysiąc żurawi. Istnieje też wersja, według której dopiero po śmierci Sadako koledzy i koleżanki z klasy dokończyli jej dzieło, a Sadako zmarła złożywszy 644 żurawie. Jakkolwiek było naprawdę, historia poruszyła wiele serc i zainspirowała wielu do promowania idei pokoju, a papierowy żuraw stał się jej symbolem. Pod pomnik co chwilę przychodziły szkolne wycieczki, które zostawiały całe girlandy z żurawi w specjalnie przeznaczonych do tego gablotach. To zapewne obowiązkowa lekcja historii dla tutejszych dzieci. Japończycy do dziś wierzą, że marzenia osoby, której uda się złożyć 1000 żurawi na pewno się spełnią.

Hiroszima, Park Pokoju Hiroszima, Park Pokoju

Hiroszima, Park Pokoju Hiroszima, Park Pokoju

Hiroszima, Park Pokoju

Hiroszima, Park Pokoju

Hiroszima, Park Pokoju

W centrum parku mieści się również Muzeum Pokoju, otwarte w 1955 roku, w którym zgromadzono stare fotografie i osobiste przedmioty należące do mieszkańców miasta. Jest też sporo materiałów filmowych, makieta Hiroszimy i wspomnienia tych, którzy przeżyli. To muzeum ciszy. Rzadko gdzie spotyka się taką zadumę.

W Japonii do dziś żyje około 200 000 hibakusha, czyli osób będących ofiarami ataku atomowego na Hiroszimę lub Nagasaki. Dosłowne znaczenie tego słowa to „ludzie dotknięci eksplozją”.

***

„Wojna jest dziełem człowieka. Wojna prowadzi do zniszczenia ludzkiego życia. Wojna to śmierć. Pamięć o przeszłości oznacza zobowiązanie wobec przyszłości. Pamiętanie o Hiroszimie oznacza niedopuszczenie do wojny nuklearnej. Pamiętanie o Hiroszimie znaczy angażować się na rzecz pokoju.”

Jan Paweł II, 1981